Inne sposoby prezentacji danych o przestrzeni geograficznej

Cele:
Uczeń:
- zna zasady prawidłowej konstrukcji wykresów na odstawie danych statystycznych;
- potrafi przedstawić cechy wykresów: piramidy wieku i klimatogramu;
- umiejętnie korzysta z danych prezentowanych w roczniku statystycznym;
- tworzy wykresy na podstawie zaproponowanych danych z rocznika statystycznego.

Treści przedstawiane na lekcji:
Metody terenowe zbierania informacji geograficznej przyczyniają się do stworzenia różnych dokumentów prezentujących dane geograficzne. Metody terenowe są wyjściowe dla metod kameralnych, których efektem jest np. powstanie zbioru danych statystycznych zawartych w roczniku statystycznym.

Główny Urząd Statystyczny na swojej stronie internetowej, prezentuje dane różnych roczników statystycznych w wersji elektronicznej, wydawanych również w wersji papierowej:
W szkole najczęściej wykorzystywana jest wersja elektroniczna Małego Rocznika Statystycznego Polski, ale ze strony GUS można pobrać jeszcze roczniki statystyczne: województw, przemysłu, rolnictwa, pracy, gospodarki morskiej, handlu zagranicznego i statystyki międzynarodowej.
Dane tam zawarte są prezentowane w postaci tabel, na podstawie których można wnioskować o wielkości czy o dynamice jakiegoś zjawiska. Uwzględniając takie dane w swojej pracy, trzeba pamiętać o zwróceniu uwagi na jednostki, w jakich są prezentowane i na rok, za który zostały zebrane. Szczegóły są przedstawione w nagłówku tabeli albo w przypisach pod tabelą. Roczniki statystyczne zawierają również różnego typu wykresy i mapy z prezentowanymi danymi najczęściej w postaci kartogramu lub kartodiagramu.

Warto zwrócić uwagę na umiejętność doboru wykresu do prezentowanego zjawiska. Sposób prezentacji takiego zjawiska też nie jest obojętny.

W przypadku konstrukcji wykresu liniowego należy pamiętać, że opis osi rzędnych i osi odciętych ma charakter ciągły i proporcjonalny. Nie można więc w takiej samej odległości umieszczać np. różnych przedziałów wiekowych.

Konstrukcja diagramu kołowego wymaga odpowiedniego przeliczenia wartości procentowych na ilość stopni, tak, by wycinek koła stanowił o wielkości danego zjawiska.

Różne rodzaje wykresów można łączyć ze sobą, np. klimatogram, to wykres który w postaci linii przedstawia rozkład średniej miesięcznej temperatury w ciągu roku, a w postaci słupków - ilość opadów w poszczególnych miesiącach. Wartości temperatury w poszczególnych miesiącach nie są połączone linią łamaną, ale odpowiednio zaokrągloną, tak, by lepiej było widać tendencje zmian w ciągu roku.
Specyficznym przykładem wykresu słupkowego jest piramida wieku, która nie tak jak w matematyce, zawiera po obu stronach od punktu zerowego wartości dodatnie, odpowiednio dla mężczyzn i kobiet. Piramida wieku przedstawia liczbę mężczyzn i kobiet w poszczególnych przedziałach wiekowych.

Zadania i polecenia:
Minimum:
1. W jaki sposób prezentowane są dane w roczniku statystycznym?.
2. Wyjaśnij sposób konstrukcji wykresu liniowego i diagramu kołowego.
3. Podaj przykład wykorzystania w geografii wykresu złożonego.
4. Wyjaśnij, jak wygląda piramida wieku i czym różni się od zwykłego wykresu matematycznego?

Na lepszą ocenę:
1. Na podstawie danych z rocznika statystycznego, przedstaw na wykresie liczbę osób uczących się w liceum ogólnokształcącym w ostatnim dziesięcioleciu. Dobierz odpowiedni rodzaj wykresu.
2. Wykonaj diagram kołowy obrazujący procentowy udział ludności zatrudnionej w poszczególnych sektorach zatrudnienia w Polsce.

Zapis lekcji:
1. Zasady konstrukcji wykresów z danymi geograficznymi.
2. Prezentacja danych w Małym Roczniku Statystycznym Polski.
3. Ćwiczenia - konstrukcja wykresów na podstawie określonych danych statystycznych.