Współpraca międzynarodowa

Cele:
Uczeń:

- wyjaśnia potrzebę otwartości na współpracę międzynarodową państw świata;
- klasyfikuje organizacje na rządowe i pozarządowe oraz o charakterze politycznym, gospodarczym i wojskowym;
- zna organy wchodzące w skład ONZ;
- wymienia przykłady różnych organizacji na świecie i przedstawia główny cel ich działania;
- jest przekonany o korzyściach wynikających z integracji poprzez przynależność do różnych organizacji między państwami.

Treści przedstawiane na lekcji:
Miarą globalizacji jest otwartość państwa na współpracę międzynarodową w różnych płaszczyznach.
Najczęściej jest to współpraca w zakresie gospodarczym. Organizacje międzynarodowe mają jednak bardziej złożony charakter i z reguły stronami są w nich politycy z różnych państw. Dlatego określa się je mianem rządowych, albo polityczno-gospodarczych.
Celem działania organizacji o charakterze gospodarczym jest ułatwienie procedur dotyczących handlu zagranicznego, ograniczenie kontroli na rzecz swobodnego przepływu kapitału. Możliwa jest też kooperacja między firmami z różnych krajów. Pozwala to zwiększyć rynek sprzedaży, ale też obniżyć koszty produkcji finalnego wykonania.
Celem działania organizacji politycznych jest podniesienie znaczenia państwa na arenie międzynarodowej czy zabieganie o dostęp do współdecydowania w sprawach międzynarodowych.
Istnieją jeszcze organizacje o charakterze militarnym. Decyzje w takich organizacjach są również podejmowane przez polityków lub od nich uzależnione. Celem ich działania jest wzmocnienie obronności państw członków przed zagrożeniem inwazji agresora.
Najliczniej reprezentowana i najważniejsza organizacja międzynarodowa na świecie to Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ). Jej cele zależą od działających w niej instytucji i funduszy, ale te nadrzędne są podobne:
- utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego,
- obrona praw człowieka,
- organizowanie i koordynowanie współpracy międzynarodowej;
- poszanowanie zobowiązań międzynarodowych,
- pomoc krajom rozwijającym się.

W ONZ działają organy:
- Zgromadzenie Ogólne, w którym oprócz budżetu istotna jest współpraca zmierzająca do utrzymania pokoju i bezpieczeństwa na świecie; propagowanie badań w celu rozwijania współpracy międzynarodowej w dziedzinie politycznej, społecznej, kulturalnej i innych.
- Rada Bezpieczeństwa również jest odpowiedzialna za utrzymania pokoju i bezpieczeństwa na świecie z mocą nakładania sankcji na państwa członkowskie;
- Rada Gospodarcza i Społeczna, której celem jest rozwiązywanie problemów ekonomicznych, społecznych i zdrowotnych;
- Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (z siedzibą w Hadze);
- Sekretariat (którym kieruje sekretarz - po Kofi Annanie został Ban Ki-moon z Korei Południowej) od 2007 r.;
zajmuje się bieżącym nadzorem prac ONZ i sygnalizuje zagrożenia związane z utrzymaniem pokoju na świecie.
W obrębie ONZ działa wiele organizacji i funduszy, np.:
- Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO),
- Organizacja Wyżywienia i Rolnictwa (FAO),
- Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO),
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),
- Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF),
- Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD),
- Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA),
- Światowa Organizacja Turystyki (WTO),
- Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom (UNICEF),
- Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych (UNDAP),
- Program Narodów Zjednoczonych Ochrony Środowiska (UNEP) i in.

UE - Unia Europejska (gospodarczo-polityczna, współpraca państw członkowskich w zakresie gospodarczym, społecznym, polityki zagranicznej , bezpieczeństwa wewnętrznego i wymiaru sprawiedliwości);
NAFTA - Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego (polityczno-militarna, zapewnienie bezpieczeństwa krajom członkowskim);
LPA – Liga Państw Arabskich (polityczna, współdecydowanie w sprawach międzynarodowych);
EFTA – Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (gospodarcza, ułatwienie wymiany handlowej między członkami);
NAFTA – Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (gospodarcza, wspólny rynek wśród państw członkowskich);
CEFTA – Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (gospodarcza, ułatwienie wymiany handlowej);
OPEC – Organizacja Państw Eksportujących Ropę Naftową (ustalanie cen i poziomu wydobycia ropy naftowej);
OECD - Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ekonomiczna, współpraca między wysoko rozwiniętymi państwami dla polepszenia stopy życia obywateli państw członkowskich);
ASEAN – Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (gospodarczo-polityczna, przyspieszenie wzrostu gospodarczego, społecznego i kulturowego);
MERCOSUR - Wspólny Rynek Południa (gospodarcza, współpraca gospodarcza i likwidowanie barier handlowych w krajach Ameryki Południowej)
UA – Unia Afrykańska (polityczno-gospodarczo-militarna, współpraca w dążeniu do powstania zjednoczonej Afryki);
ANZUS – Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku (polityczno-militarna, bezpieczeństwo w rejonie Oceanu Spokojnego);
OBWE – Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (polityczna, zapobieganie konfliktom w Europie);
ICRC – Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (humanitarna i społeczna, opieka nad rannymi, szerzenie oświaty zdrowotnej i organizowanie zbiórki krwi);
ISO – Międzynarodowa Organizacja Informacyjna (ekonomiczna, standaryzacja procesów i ustalanie norm w różnych obszarach życia);
UEFA – Unia Europejskich Związków Piłkarskich (społeczna, organizowanie międzynarodowych zawodów sportowych).
Przynależność do różnych organizacji zwiększa bezpieczeństwo danego państwa. W przypadku zagrożenia kryzysem ekonomicznym istnieje możliwość wspólnego rozwiązania problemu. Dla rozwinięcia wymiany handlowej istnieje możliwość zniesienia wielu barier:
- kontroli na granicach (państwa w strefie Schengen);
- ceł na towary;
- możliwości zatrudnienia poza granicami kraju;
- różnic kursowych (przez wprowadzenie jednolitej waluty).
W przypadku zagrożenia militarnego państwo nie musi być zdane tylko na siebie lecz może liczyć na pomoc innych państw. Uzyskuje więc przewagę w liczebności wojska czy sprzętu.

Zadania i polecenia:
Minimum:
1. Podziel organizacje ze względu na rodzaj prowadzonej działalności i ze względu na rodzaj przywództwa.
2. Wymień organy działające w strukturach ONZ.
3. Wymień nadrzędne cele działania ONZ.
Na lepszą ocenę:
1. Przedstaw korzyści wynikające z przynależności do różnych międzynarodowych organizacji.
2. Wskaż na mapie miejsca występowania niektórych organizacji o charakterze ekonomicznym i przedstaw w jednym zdaniu cel ich działania.

Zapis lekcji:
1. Kryteria podziału organizacji międzynarodowych.
2. Struktura i cel działania ONZ.
3. Przykłady działania różnych organizacji na świecie.
4. Korzyści wynikające z przynależności krajów do różnych organizacji.