Przemysł zaawansowanej technologii

Cele:
Uczeń:

- jest przekonany o znaczącej roli nauki w tworzeniu technopolii;
- potrafi wskazać na mapie świata kilka okręgów przemysłowych wysokich technologii;
- wymienia i charakteryzuje etapy rozwoju technopolii;
- wymienia czynniki decydujące o lokalizacji technopolii;
- jest przekonany o dużym znaczeniu stref specjalnych dla rozwoju nowoczesnego przemysłu.

Treści przedstawiane na lekcji:
W państwach wysokorozwiniętych zmniejsza się rola tradycyjnego przemysłu. Podlega on restrukturyzacji i często skutkiem jest likwidacja zakładów, a nawet danego rodzaju działalności. Zmienia się zapotrzebowanie klienta na produkty przemysłu. Pojawiają się coraz większe oczekiwania na bardziej zaawansowany technologicznie (przetworzony) sprzęt. Zwiększa się np. standard w produkowanych samochodach, ilość funkcji w telefonach, pojemność użytkowa komputerów itp.
W bogatszych państwach przeznacza się sporo pieniędzy na badania naukowe, których celem jest:
- znalezienie bardziej wydajnych, efektywnych technik produkcji,
- ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko,
- automatyzacja czynności,
- zwiększanie mocy obliczeniowej i tempa wykonania zadania
- uproszczenie obsługi urządzeń,
- zmniejszenie awaryjności.
Aby jednak takie badania mogły być przeprowadzane, potrzebne jest odpowiednie zaplecze naukowo-badawcze (park naukowy) i odpowiednio wykwalifikowana siła robocza. Niektóre technologie wymagają też czystego środowiska i dobrze rozwiniętej infrastruktury technicznej.
Proces przygotowania produktu, czyli czas od pomysłu do realizacji inwestycji bywa wydłużony i jest bardzo kosztowny, ale po wdrożeniu wielokrotnie się zwraca.
Niestety dzisiejsze produkty bardzo szybko są zastępowane nowszymi, czyli potocznie: szybko się starzeją.
Miarą postępu ekonomicznego jest znacząca obecność w państwie gałęzi przemysłu elektromaszynowego, zwłaszcza elektronicznego, przemysłu środków transportu i przemysłu farmaceutycznego. Znaczenie tego ostatniego przejawia się zwłaszcza w działaniach mających na celu zwalczenie śmiertelnych chorób, pojawiających się nagle i niespodziewanie, jak w przypadku wirusa ebola w 2014 r. Szybkie wdrożenie odpowiedniego systemu leczenia jest możliwe w krajach najbogatszych, np. w Stanach Zjednoczonych, ale z uwagi na ogromne koszty, pochłania wiele ofiar w krajach biedniejszych, np. w Demokratycznej Republice Konga.
O ile same badania nad opracowaniem produktu są przeprowadzane w krajach najbogatszych, to już ich produkcja odbywa się często w krajach oferujących tanią siłę roboczą. Są to zwłaszcza azjatyckie kraje: Chiny, Malezja, Tajlandia. Chodzi o to, żeby w początkowej fazie sprzedaży osiągnąć jak największe zyski, ale też by zachować konkurencyjność w wytwarzaniu produktu (atrakcyjną cenę sprzedaży).
Jeśli zarówno instytucje naukowe, jak i przedsiębiorstwa wdrażające i wytwarzające dane produkty są obok siebie, to powstaje park technologiczny, który z czasem rozwija się w technopolię, czyli wielki obszar zajmowany przez wiele placówek badawczych i przedsiębiorstw produkujących towary wysoko przetworzone.
Czasem spotyka się jeszcze określenie: klaster przemysłowy, czyli skoncentrowaną przestrzennie grupę powiązanych i współpracujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji. Jest to jednostka nieco mniejsza niż technopolia.
Dolina Krzemowa w Stanach Zjednoczonych jest najstarszą technopolią, w której obecnie produkuje się procesory, części do komputerów, wraz z oprogramowaniem, ale kiedyś powstawała dzięki produkcji sprzętu zbrojeniowego, zwłaszcza podczas II wojny światowej. Mają tu siedzibę takie przedsiębiorstwa, jak: Cisco, Facebook, Google, Apple i wiele innych.
Szczególne znaczenie mają też firmy farmaceutyczne, gdzie przeznacza się ogromne ilości kapitału na badania mające się przyczynić do odkrycia kolejnych leków czy sposobów działania na choroby nieuleczalne.
Inne technopolie, to:
- Boston Droga 128 w Stanach Zjednoczonych,
- Vancouver Discovery Park w Kanadzie,
- Korytarz M4 w Wielkiej Brytanii,
- Silicon Bawaria w Monahium (Niemcy),
- Turyn we Włoszech,
- Tuluza we Francji,
- Infopark w Budapeszcie,
- Kuala Lumpur w Malezji,
- Silicon Plateau w Indiach- Oulu w Finlandii,
- Wyspa krzemowa Kiusiu w Japonii,
- Osaka w Japonii,
- Tokio w Japonii,
- Seul w Korei Południowej,
- Singapur,
- Rio de Janeiro/Sao Paulo.
Największe znaczenie mają technopolie w krajach wysoko rozwiniętych: w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Kanadzie czy Francji. Zdarzają się jednak wyjątki, gdyż w Indiach, kraju o dużej liczbie głodujących, zlokalizowana jest ogromna technopolia wokół miasta Bangalur. Jej zaletą jest spora liczba osób wysoko wykształconych o niezbyt wygórowanych wymaganiach płacowych, którzy przyczyniają się do wprowadzania dużej liczby innowacji będących podstawą rozwoju technopolii.
Najważniejsze czynniki decydujące o lokalizacji technopolii to:
- wykwalifikowana siła robocza,
- zaplecze naukowo-badawcze,
- czystość środowiska przyrodniczego,
- stopień rozwoju infrastruktury,
- korzyści wynikające z aglomeracji,
- odpowiednie nakłady finansowe.

Zadania i polecenia:
Minimum:
1. Jakie warunki muszą być spełnione by mogły powstać technopolia?
2. Przedstaw etapy tworzenia się technopolii.
3. Wymień kilka technopolii na świecie
4. Jakie rodzaje przemysłu występują w technopoliach?
5. Które czynniki lokalizacji odgrywają ważną rolę dla umiejscowienia technopolii?
Na lepszą ocenę:
1. Zastanów się, dlaczego na terenie Polski nie ma technopolii? Podaj kilka przyczyn takiego zjawiska.
2. Wskaż na mapie znane Ci technopolia.
3. Wykaż ścisły związek badań naukowych z istnieniem technopolii.

Zapis lekcji:
1. Badania naukowe, a rozwój technopolii.
2. Etapy rozwoju technopolii.
3. Przykłady technopolii na świecie.
4. Czynniki decydujące o lokalizacji technopolii.