Hodowla zwierząt na świecie

Cele:
Uczeń:

- potrafi wyjaśnić różnicę między hodowlą zwierząt, a ich chowem;
- zna systemy chowu zwierząt;
- potrafi wskazać na mapie obszary z dominującym systemem chowu zwierząt;
- wymienia i wskazuje na mapie kraje z największym pogłowiem głównych zwierząt gospodarskich.

Treści przedstawiane na lekcji:
Pojęcie: hodowla ma bardzo szeroki zakres i może być stosowane także w odniesieniu do roślin. Jest to opieka nad wzrostem i rozwojem zwierząt lub roślin. Może polegać na doskonaleniu cech genetycznych kolejnych pokoleń zwierząt gospodarskich, dzięki którym zwiększą się pożądane walory użytkowe. Dlatego mówiąc o hodowli, powinno się mieć na myśli te działania, które są związane z pomnażaniem zwierząt, ich pielęgnowaniem i karmieniem.
Chów zwierząt jest nakierowany na czerpanie korzyści ze sprzedaży uzyskiwanych produktów z uboju tych zwierząt. Chów zwierząt jest więc związany z ich wykorzystaniem gospodarczym, służącym zaspokojeniu potrzeb człowieka.
Regularnie hoduje się ok. 30 gatunków zwierząt. To zaledwie 1/10 uprawianych gatunków roślin. Stąd jest nieco mniejszy zakres ich wykorzystania.
Zwierzęta hoduje się w następujących celach:
- dla pozyskania mleka, jaj, tłuszczu, mięsa;
- w celu ich wykorzystywania jako siłę pociągową;
- dla pozyskania wełny, sierści, skóry i futer;
- dla wykorzystania odchodów zwierzęcych na opał lub jako nawóz.
Podobnie, jak w przypadku roślin, również chów zwierząt jest bardzo zróżnicowany i zależy od warunków klimatycznych, czy poziomu rozwoju gospodarczego państwa. O poziomie zróżnicowania świadczą systemy chowu zwierząt:
- pasterski – wykorzystanie rozległych obszarów trawiastych dla wypasu zwierząt, wędrówki ze stadami (kraje Bliskiego Wschodu, Afryka);
- pastwiskowy – wykorzystanie posiadłości hodowców (Ameryka, Australia, Nowa Zelandia, Afryka Południowa);
- pastwiskowo-oborowy – powiązany z wytwarzaniem własnej paszy przez gospodarstwo rolne (w krajach Europy i na zapleczu wielkich skupisk ludności na innych kontynentach);
- przemysłowe formy hodowlane – w pomieszczeniach zamkniętych z pełną mechanizacją (w krajach Europy i na zapleczu wielkich skupisk ludności na innych kontynentach).
Na podstawie takiego podziału można stwierdzić, że chów zwierząt również może być intensywny lub ekstensywny. Przemysłowe formy hodowlane są typowym przykładem intensywnego chowu.
Chów zwierząt rozwija się najlepiej w strefach umiarkowanych. Wynika to z obfitości i wysokiej jakości pasz występujących w tych strefach. W strefie międzyzwrotnikowej ogranicza go m.in.: gorący klimat, gorsza jakość pastwisk, niedostatek ziarna oraz choroby zwierząt.
Kraj rozwijający chów zwierząt musi mieć dobre zaplecze w produkcji pasz. Rozwój chowu wymaga także dobrze zorganizowanego transportu oraz rozwiniętego przemysłu spożywczego (chłodnictwa, mleczarstwa, zakładów mięsnych). Warunki te spełniają kraje już rozwinięte gospodarczo, dysponujące odpowiednimi środkami.
Bydło hodowane jest dla mleka lub na ubój dla pozyskania mięsa. Chów ras mlecznych występuje w pobliżu dużych miast z uwagi na duże zapotrzebowanie na produkty mleczne.
Chów bydła na ubój rozwija się tam, gdzie występują rozległe pastwiska.
Największe pogłowie bydła jest w Indiach z uwagi na przekonania religijne, ale chów tych zwierząt w celu gospodarczego wykorzystania koncentruje się w państwach: Brazylii, USA, Chinach, Argentynie.
Kierunek mięsny dominuje najczęściej na rozległych terenach naturalnych pastwisk w USA, Kanadzie, Argentynie, Rosja, Chiny. W Afryce hodowla bydła ma niewielkie znaczenie ze względu na obecność muchy tse-tse.
Kierunek mleczny jest rozwinięty w pobliżu aglomeracji i dużych skupisk miejskich. Najbardziej mleczne krowy oddają w ciągu roku nawet 8 tysięcy litrów mleka. W Indiach jest 200 mln sztuk krów, lecz każda oddaje średnio po zaledwie 250 l rocznie.
Trzoda chlewna nie jest hodowana w krajach islamskich i judaistycznych ze względów religijnych. Natomiast państwa mające największe znaczenie w hodowli tych zwierząt, to: Chiny, USA, Brazylia, Wietnam, Niemcy i Hiszpania. Stosunkowo duże jest również pogłowie trzody chlewnej w Polsce z uwagi na korzystne warunki przyrodnicze. W Chinach znajduje się prawie połowa światowego pogłowia trzody chlewnej.
Najbardziej intensywny chów 750 sztuk na 100 ha użytków rolnych odnotowuje się w Holandii.
Owce są hodowane przede wszystkim dla: wełny, mięsa, futer i mleka. Najwięcej owiec hoduje się w krajach dysponujących rozległymi obszarami suchych pastwisk, gdzie trawy są zbyt niskie i rzadkie dla bydła, a zasoby wody ograniczone. Owce cechuje duża odporność na trudne warunki klimatyczne.
Kraje o największym pogłowiu owiec: Chiny, Indie, Australia, Iran.
Drób jest hodowany głównie dla pozyskania mięsa i jaj. Drób stanowią: kury, gęsi, indyki, kaczki czy gołębie. Najbardziej popularny jest jednak chów kur. Jego znaczenie wzrasta z uwagi na niezbyt wysokie koszty hodowli. Mięso jest także coraz chętniej wykorzystywane do przyrządzania potraw z uwagi na krótki czas przygotowania. Kury nie mają zbyt wielkich wymagań i można je hodować w pomieszczeniach zamkniętych. Cechuje je bardzo szybki przyrost masy. Największe pogłowie kur jest w Chinach, Stanach Zjednoczonych, Indonezji i w Brazylii.

Zadania i polecenia:
Minimum:
1. Przedstaw główne cele chowu zwierząt.
2. Wymień i scharakteryzuj systemy chowu zwierząt.
3. Wskaż na mapie miejsca występowania bydła, trzody chlewnej i owiec.
4. Wyjaśnij, gdzie są najlepsze warunki dla chowu owiec.
5. Jaka jest różnica między chowem zwierząt, a ich hodowlą?
Na lepszą ocenę:
1. Wymień obszary, gdzie nie hoduje się bydła i trzody chlewnej. Wyjaśnij dlaczego?
2. Wskaż na mapie obszary występowania hodowli zwierząt i wyjaśnij od czego zależy ich rozmieszczenie.
3. Wskaż na mapie państwa, w których jest największe pogłowie zwierząt.

Zapis lekcji:
1. Różnica między hodowlą zwierząt, a ich chowem.
2. Systemy chowu zwierząt.
3. Chów ważniejszych zwierząt gospodarskich.