Zróżnicowanie rasowe i narodowościowe ludności świata

Cele:
Uczeń:
- potrafi wskazać na mapie występowanie przedstawicieli różnych ras na świecie;
- jest przekonany o negatywnym znaczeniu rasizmu;
- potrafi przyporządkować określoną grupę wymienionemu językowi należącemu do rodziny języków indoeuropejskich;
- przedstawia cechy religii globalnych i potrafi wskazać miejsca występowania ich wyznawców na mapie świata;
- jest przekonany o wpływie religii na występowanie kręgów kulturowych;
- przedstawia szczegóły zróżnicowania ludności Polski pod względem narodowościowym i etnicznym.

Treści przedstawiane na lekcji:
Ludność wywodzi się od jednego przodka, a mimo to jest obecnie zróżnicowana pod względem rasowym, którego zewnętrzny przejaw można dostrzec w postaci różnego koloru skóry. Prawdopodobnie ta różna ewolucja wśród ludzi wynika z odmiennego klimatu. Ciemny kolor skóry umożliwia ochronę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym.
Uwzględniając kolor skóry, rasy dzieli się na:
- europeidalną (odmianę białą) – pierwotnie zamieszkującą tereny Europy, Południowo-Zachodniej Azji i Północnej Afryki;
- mongoloidalną (odmianę żółtą), w obrębie której wyróżnia się gałąź azjatycką, zamieszkującą Północną i Wschodnią Azję i północny skrawek Ameryki Północnej (Eskimosi); oraz gałąź amerykańską zamieszkującą pozostałe obszary obu Ameryk;
- negroidalną (odmianę czarną), która wywodzi się z Afryki na południe od Sahary (Pigmeje i Buszmeni), Australii (Aborygeni) i Melanezji (Melanezyjczycy).
W przeciągu wielu lat i w wyniku licznych migracji dochodzi do mieszania się ras. W wyniku tego procesu powstały kolejne odmiany tzw. mieszańców:
- Mulaci: w wyniku mieszania się ras: białej i czarnej,
- Metysi: w wyniku mieszania się ras: białej i żółtej;
- Zambosi: w wyniku mieszania się ras: czarnej i żółtej.
Obecnie w krajach obu Ameryk znaczny odsetek ludności jest pochodzenia europejskiego, czyli odmiany białej. Wynika to z wielkich migracji po odkryciu tych kontynentów i przejęciu dominacji nad obszarami obu Ameryk.
Przejawem zróżnicowania ludności pod względem koloru skóry, jest negatywne zjawisko rasizmu. Były i wciąż się pojawiają bezpodstawne argumenty o nierówności intelektualnej poszczególnych ras. W przeszłości na ogół dominowało pojęcie o niższości rasy czarnej, chociaż np. pod względem fizycznym jej przedstawiciele osiągają nierzadko lepsze efekty. Szczególnym przejawem rasizmu był apartheid w RPA, gdzie ograniczano prawa ludności innych odmian, niż biała.
zdobytych terytoriów od krajów europejskich.

Ze względu na pochodzenie języków, wyróżnia się tzw. rodziny językowe, czyli grupy liczące od kilku do kilkuset języków, wywodzących się z jednego wspólnego prajęzyka. Przykładem rodziny językowej jest rodzina języków indoeuropejskich, w obrębie której wyróżnia się grupy językowe:
- słowiańskie: polski, czeski, rosyjski i bułgarski;
- bałtyckie: łotewski, litewski;
- germańskie: angielski, niemiecki, szwedzki;
- romańskie: francuski, włoski, hiszpański;
- celtycke: irlandzki, szkocki, walijski.
Inne rodziny językowe, to chińsko-tybetańska (do której zaliczany jest m.in. język chiński), chamito-semicka (w tej rodzinie najpospolitszym jest język arabski), rodzina języków bantu (w Afryce na południe od Sahary), ałtajska (turecki, mongolski, mandżurski).
Poza językami wykorzystywanymi jako urzędowe w poszczególnych państwach, istnieje jeszcze "martwy" język łaciński i "sztuczny" język esperanto.

Na świecie są kraje, w których ludzie posługują się więcej niż jednym językiem urzędowym, np. Szwajcarzy (francuski, niemiecki, włoski i retoromański), Belgowie (francuski, niderlandzki, niemiecki), albo Kanadyjczycy (angielski, francuski).

Są też takie kraje, w których znajdują się przedstawiciele innych narodów. Są to mniejszości narodowe. W Polsce np. Ukraińcy czy Niemcy. Polska jest jednak krajem jednolitym narodowościowo (mniejszości narodowych jest zaledwie 1%), natomiast w Bośni i Hercegowinie zróżnicowanie jest bardzo duże: Bośniacy, Serbowie, Chorwaci stanowią powyżej 10% ludności w kraju.

Na świecie występują też narody nie mające swojego terytorium w postaci państwa, np. Kurdowie. Jest ich więcej niż Polaków w naszym kraju, ok. 40 mln). Zamieszkują oni obszary w Turcji, Iraku, Iranie i Syrii.

Również Katalończycy czy Baskowie dążą do uzyskania suwerenności politycznej i chcieliby w przyszłości doprowadzić do wydzielenia północnego fragmentu terytorium Hiszpanii.